Plan inwestycji

W 1927 roku mimo, że od odzyskania niepodległości minęło już dziewięć lat młoda II Rzeczpospolita Polska nadal borykała się z różnymi problemami. Między innymi w postaci braku ujednolicania terenów, które przez długi czas były podzielone i wchodziły w skład zupełnie różnych organizmów państwowych. Pierwszą przeszkodą dla powstania klinkierni okazał się brak unormowania zasad kosztorysowania budynków państwowych na terenie całego kraju. Ministerstwo Robót Publicznych stanęło przed zadaniem opracowania nowej analizy cen. Na wstępie ministerstwo zdecydowało zaprzestania stosowania norm zebranych w ,,Urocznoje Położenie’’¹ przy zestawianiu kosztorysów. Decyzję podjeto z uwagi na fakt niekorzystnych rozwiązań dla Skarbu Państwa. Roboczo, ponieważ prace nad nowymi normami były w trakcie realizacji, do kosztorysowania budowy w Izbicy użyto cennika normalnego na roboty budowlane z terenu miasta Warszawy i ,,Podręcznika budowlanego wraz z analizą cen’’ inż. Władysława Skwarczyńskiego. Postępowe działanie ministerstwa wynikało z przyzwolenia na niezbyt ścisłe trzymanie się jednego cennika i dostosowywania go do warunków izbickich. Ceny podane w podręczniku pochodziły z 1914 roku z terenu miasta Lwowa i miały jedynie orientacyjne znaczenie. W analizie zwrócono uwagę na ceny handlowe i jakość produktów, które znajdowały się na miejscu, dzięki czemu znano realne koszty budowy. Pod taką decyzją podpisał się sam Minister Jędrzej Moraczewski.

Szkic projektowy z 24 czerwca 1944

Zawarcie umowy z inżynierem Lipińskim

W dniu 9 listopada 1927 roku w Lublinie pomiędzy Lubelskim Urzędem Wojewódzkim w osobie Dyrektora Okręgowej Dyrekcji Robót Publicznych (dalej ODRP) inż. Konradem Jankowskim, działającym w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, a panem inż. Antonim V. Lipińskim mieszkającym na stałe w Szwajcarii, obierającym wtedy dla potrzeb umowy siedzibę prawną w Zurichu 7 gloriastrasse 587, działającym w imieniu własnym, została zawarta następująca umowa. Inż. A. V. Lipiński dla użytku ODRP w Lublinie sporządzić miał wykonawczy projekt klinkierni w Izbicy. Plan przygotował według schematu ideowego i założeń do produkcji przedstawionych we wstępnym projekcie, sporządzonym i dostarczonym przez niego samego w dniu 26 września 1927 roku Ministerstwu Robót Publicznych w Warszawie. Inżynier dostosować się miał do cech terenu przeznaczonego do budowy klinkierni, którego plan sytuacyjny wraz z poprzecznymi przekrojami został dostarczony listem poleconym pod adresem: inż. Antoni V. Lipiński, Warszawa ul. Krucza 19. Ta wysyłka przesądziła sprawę i kontrahent nie mógł już żadnych reklamacji z tego tytułu wnosić, ponieważ umowa stała się faktem.

Opis projektu

Omówiony powyżej projekt miał zawierać:

• Opis technologiczny z obliczeniem produkcji klinkierni, wyszczególnienie i opis wszystkich urządzeń i maszyn z podaniem źródeł zakupu, cen i warunków technicznych, którym one powinny odpowiadać.
• Ogólne rozplanowanie budynków, w podziałce 1:1000 z wyznaczeniem dokładnych zasadniczych wymiarów w rzutach poziomych i przekrojach.
• Szczegółowe opracowanie wszystkich tych części budowlanych, które bezpośrednio wiążą się z urządzeniami mechanicznymi i instalacjami.
• Dokładne dyrektywy potrzebne do wyliczeń statystycznych i sporządzenia rysunków wykonawczych budynków.
• Rysunki wykonawcze suszarni, w podziałce co najmniej 1:50 wraz ze wszystkimi urządzeniami, ze szczegółowym wykazem materiałów oraz części urządzeń podlegających zamówieniom w specjalnych zakładach z podaniem warunków technicznych, którym one powinny odpowiadać.
• Rysunki wykonawcze pieca wypałowego w podziałce 1:50 wraz ze szczegółowym wykazem wszystkich materiałów, oraz z wykonanymi rysunkami fasonowych kamieni szamotowych i całej armatury² pieca w podziałkach właściwych dla tego rodzaju wyrobów i podaniem warunków technicznych, którym one powinny odpowiadać.

• Wykonawcze rysunki komina wraz z obliczeniami statystycznymi dla komina i fundamentów w podziałce 1:50, lub zastępujących komin wentylatorów o ile zamiast komina zostałyby wprowadzone.
• Obliczenie mocy stacji napędowej i jej urządzeń, schematyczne rozmieszczenie maszyn na planach w podziałce 1:100, wykaz silników z wyznaczeniem ich mocy oraz warunków technicznych, którym stacja napędowa i silniki powinny odpowiadać.
• Zestawienie ilości materiałów i ilości robót potrzebnych do budowy klinkierni z wyłączeniem materiałów i ilości robót do tych budynków, które O.D.R.P sam będzie projektować.
• Ogólny kosztorys budowy klinkierni loco³, składać się miał z dwóch części: kosztów budowy, zestawionych zgodnie z punktem 1 i 2, kosztów maszyn i instalacji mechanicznych z wyszczególnieniem kosztów transportu i ewentualnie cła z podaniem dowodów porównawczych korzystności przyjętych cen na poszczególne maszyny i wyroby.

Inż. Lipiński przyjął wtedy na siebie obowiązek technicznego uzgodnienia i nadzoru nad właściwym wykonaniem wszystkich zamawianych w poszczególnych wytwórniach krajowych i zagranicznych maszyn, urządzeń mechanicznych i materiałów ogniotrwałych. Projektowane przez niego urządzenia przeróbcze i transportujące surowiec, były objęte szczegółowo w projekcie klinkierni.

Autor projektu zgodził się również na branie osobistego udziału przy odbiorze wykonywanych w poszczególnych wytwórniach potrzebnych maszyn i instalacji, tak w wytwórniach jak i na miejscu budowy. Inż. Lipiński przyjął na siebie także, obowiązek sprawowania osobiście lub przez swego zastępcę dla tego celu wyznaczonego przez niego, stałego nadzoru technicznego. Przy takich pracach jak montowanie pieca i suszarni oraz przy instalowaniu na miejscu w Izbicy wszystkich urządzeń mechanicznych.

Zobowiązał się dodatkowo kierować w ciągu okresu przygotowawczego, osobiście lub przez swego zastępcę, przygotowaniem do rozpoczęcia normalnej pracy zakładu. Miał również zarządzać w pierwszym okresie produkcji, w ciągu którego zostanie poprawiony przynajmniej trzy razy normalny wypał we wszystkich komorach oraz wydać pisemną instrukcję pracy dla całego zakładu.

Inż. Lipiński przyjął na okres gwarancyjny, to znaczy do jednego roku po faktycznym uruchomieniu klinkierni, obowiązek bezpłatnego technicznego kierownictwa przy wszelkich przeróbkach i ewentualnych zmianach urządzeń, których konieczność dokonywania wyłoni się w ciągu okresu gwarancyjnego.

Zobowiązania inżyniera Lipińskiego

Inż. Lipiński zobowiązał się:

• W ciągu 8 tygodni od daty zatwierdzenia niniejszej umowy przez Ministerstwo Robót Publicznych przedłożyć i uzgodnić z ODRP w Lublinie program budowy Klinkierni ze ścisłym oznaczeniem terminów wykonania i ukończenia poszczególnych budynków i instalacji. Miał podać potrzebne terminy na wykonanie poszczególnych maszyn, urządzeń mechanicznych, fasonowych kamieni szamotowych itp. przez odpowiednie firmy. Przewidywane uruchomienie klinkierni wtedy już ustalono na dzień 1 X 1928 roku.
• Przedłożyć do dnia 15 stycznia 1928 roku omówione powyżej punkty niniejszej umowy, rysunki wykonawcze pieca wypałowego wraz z wykazem materiałów i rysunkami fasonowych kamieni szamotowych i całej armatury pieca.
• Całkowity projekt przekazać dyrekcji maksymalnie do dnia 1 marca 1928 roku.

Za wykonanie wszystkich zobowiązań, wynikających z tytułu umowy inż. Lipiński otrzymać miał kwotę 30 000 franków szwajcarskich, płatną w określonych terminach. Biorąc pod uwagę ówczesne kursy walut, gdzie w 1930 roku 100 franków szwajcarskich równało się 172,9 złotym, inż. Lipiński zarobił 51 870 zł. Kwota jak na tamte czasy kolosalna, robiła niemałe wrażenie przy zarobkach robotników przemysłowych. W przemyśle włókienniczym średnie miesięczne wynagrodzenie na terenie Polski wynosiło około 134 zł, a budowlanym około 339 zł. Po prawidłowym wykonaniu założeń projektu inż. Lipiński mógł kupić sobie kupić aż 9 kultowych fiatów 508 produkowanych w Polsce na włoskiej licencji.

Raty miały zostać wypłacone na rachunek bieżący inż. Lipińskiego w Banku Handlowym w Warszawie w walucie polskiej, według kursu dnia wpłaty. Wypłata raty omówionej w punkcie b powinna nastąpić nie później niż dnia 30 czerwca 1929 roku, o ile nie nastąpi zwłoka w budowie z winy inż. Lipińskiego.

Termin rozpoczęcia i zakończenia budowy klinkierni był oddzielnie ustalony przez Urząd Wojewódzki i ODRP w Lublinie. Dla ustalenia tego okresu zadowalającym było stosownie do §13 umowy sporządzenie odpowiedniego listu poleconego z Urzędu Wojewódzkiego ODRP w Lublinie. W razie opóźnienia w budowie z winy inż. Lipińskiego rata powyższa mogła zostać wypłacona w ciągu miesiąca po uruchomieniu klinkierni z potrąceniem za każdy dzień spóźnienia 100 franków szwajcarskich i to bez potrzeby opóźniania procesu wypłaty przez uzyskanie wyroku sądowego. Wypłata raty omówionej w punkcie c nastąpić miała rok po faktycznym uruchomieniu klinkierni. W wyżej określonym wynagrodzeniu mieściły się opłaty za nabycie od poszczególnych wytwórni lub osób praw do stosowania przy budowie klinkierni, jakichkolwiek licencjonowanych urządzeń, instalacji, materiałów lub ich sposoby wykonania. Obowiązek wypłaty kwot wymienionych pod literą a i b powyższego paragrafu odpada, o ile jakość i ilość spodziewanej produkcji nie odpowie oczekiwanej normie według wstępnego projektu wymienionego w §1 umowy, lub też zakład nie będzie mógł funkcjonować bez zasadniczych zmian.

Oddział Dyrekcji Robót Publicznych w Lublinie zobowiązał się wykonać klinkiernię we wszystkich szczegółach, ściśle według rysunków, wskazówek i instrukcji opracowanych w myśl umowy i według projektu stworzonego przez inż. Lipińskiego, oraz prowadzić klinkiernię w okresie gwarancyjnym według instrukcji omówionej w §6 umowy.

W wypadku wprowadzenia przez ODRP zasadniczych zmian w urządzeniach klinkierni, które nie zostaną przed ich wprowadzeniem akceptowane przez inż. Lipińskiego i ewentualnie spowodują pogorszenie jakości lub ilości spodziewanej produkcji klinkieru, należności przypadające z mocy niniejszej umowy miały zostać wypłacone w całości inż. Lipińskiemu.

O ile inż. Lipiński w wykonaniu zobowiązań, wynikających z niniejszej umowy narażony zostałby z winy ODRP na niepotrzebny przyjazd z zagranicy, wtedy trzeba było mu wypłacić po 200 zł za każdy stracony dzień, który udowodniono.

W razie niedotrzymania przewidzianych w umowie terminów inż. Lipiński zobowiązany był w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odnośnego ponaglenia od ODRP umotywować zwłokę i pracę wykonać. Nieumotywowane należycie dalsze spóźnienie dawało prawo Urzędowi Wojewódzkiemu ODRP do potrącenia z pierwszej przypadającej inżynierowi należności po 100 franków szwajcarskich za każdy dzień opóźnienia, względnie urząd dostał prawo do zerwania umowy bez prawa inż. Lipińskiego do jakiegokolwiek odszkodowania. W takim wypadku nie trzeba było na nic czekać i uzyskiwać wyroku sądowego.

Strony zawierające umowę uznały Sąd Okręgowy w Warszawie jako jedyny właściwy dla rozstrzygania sporów mogących wynikać z niniejszej umowy. Przypadająca od niniejszej umowy opłata stemplowa powinna zostać wpłacona przez inż. Lipińskiego w przewidzianym terminie do Kasy Skarbowej, a dowód wpłaty przekazany ODRP w Lublinie.

Wszelką korespondencję z inż. Lipińskim Urząd Wojewódzki ODRP w Lublinie przeprowadzał listami poleconymi za odpowiednimi pokwitowaniami Urzędów Pocztowych w Polsce. Autor projektu klinkierni nie mógł zasłaniać się nieotrzymaniem odnośnych pism o ile były wysyłane w sposób wyżej przewidziany i pod adres przez niego obrany, czyli Zurich 7 Gloriastrasse nr. 587.

Umowa niniejsza obowiązywała inżyniera Antoniego V. Lipinskiego od chwili jej podpisania, a Skarb Państwa od chwili jej zatwierdzenia przez Ministerstwo Robót Publicznych. Umowa została zatwierdzona w Warszawie 16 stycznia 1928 roku przez inż. Moraczewskiego z zastrzeżeniem wypłaty pierwszej raty po protokolarnym odebraniu projektu.

Bibliografia

• S. Sęczkowski, Cennik normalny na roboty budowlane na terenie miasta Warszawy-część-II-roboty mularskie, Miesięcznik ilustrowany Architektura i Budownictwo
• APZ, Zespół Akt Zarząd Państwowych Klinkierni w Izbicy, syg.15, Ogólny program budowy klinkierni w Izbicy, korespondencja z Urzędem Wojewódzkim, Ministerstwem Robót Publicznych i firmą inż. Lipińskiego w sprawie budowy klinkierni. 1928-1935
• Mały Rocznik Statystyczny 193, pod red. S. Szulca, Warszawa, 1931

• inwestycja