Korespondencja z 24 stcznia 1928 roku

Dnia 24 stycznia 1928 roku inż. Lipiński zgodnie z postanowieniami powyższej umowy, przesłał do ODRP rolkę zawierającą plany następujących rzeczy: rysunek zawierający plan pieca wypałowego systemu autorskiego inż. Lipińskiego na 6 milionów sztuk klinkieru drogowego rocznie w trzech egzemplarzach, rysunek materiałów ogniotrwałych do pieca także w trzech egzemplarzach i armaturę do pieca wypałowego systemu A.V. Lipiński również w trzech egzemplarzach. Wykazy wszystkich materiałów ogniotrwałych, akcesoriów i armatur potrzebnych do pieca zostały umieszczone na poszczególnych planach. Piec wypałowy ostatecznie ustalony został na 24 komory o pojemności użytkowej 43 m3 każda, ogółem 1032 m3. Do każdej komory można było ładować wg planu od 16 000 do 17 000 sztuk prasówki, dającej klinkier 22cm x 10cm x 8 cm.

Korespondencja kierownictwa budowy

Źródła zakupu szamotów¹ były już wcześniej znane ODRP Jako wykonawcę cienkościennych odlewów mało lub wcale nieobrobionych oraz wentyli i armatury piecowej podał jako dobrze mu znaną firmę ,,Staporkow’’ z zarządem w Warszawie przy ul. Mazowieckiej 7. Informacje dotyczące innych firm inżynier miał podać w innym terminie.

W tym samym liście inż. Lipiński podał kosztorysy porównawcze urządzeń maszynowych, które miały być wykorzystane do przerobu surowca. Pod uwagę zostały wzięte jedynie dwie zagraniczne firmy. Pierwsza wymieniona to Trierer Eisengiesserei & Maschinenfabrik, vorm. August Feuerstein A.-G. Trier, a druga Ostswiner Maschinenfabrik, Peter & Hans Spengler Ostswine.²

Inż. Lipiński dodatkowo niechętnie podchodził do współpracy z braćmi Spengler z powodu odwiedzin w fabryce holenderskiej o podobnym profilu. Właśnie tam wykorzystano prasę automatyczną ich produkcji, którzy niespełna przed rokiem dostarczyli maszynę jako clou swej produkcji. By później w czasopismach fachowych prezentować prasy innego typu i takie też zostały zaproponowane w kosztorysie.

Prasy te miały realizować dawne marzenia fachowców hydraulicznego prasowania bez pomp hydraulicznych i akumulatorów. Marzenia te Spenglerowie rozwiązują w ten sposób, że na tłok wywierający ciśnienie na matrycę ciśnienie wywiera woda zawarta w cylindrze, na który tłoczy jeszcze jeden tłok napędzony korbą od napędu. Podczas objazdu fabryk europejskich sprawdziło się, że konstrukcje tej firmy, szczególnie pod względem wykonania i sumiennego obsłużenia klientów szwankowała, więc polecenie tej firmy nie zasługiwało ówcześnie na uwagę.

Ze względu na to, że poza wymienionymi wyżej firmami były tylko takie, które wyrabiały części potrzebne do instalacji, a nie było innych mogących zająć się całym projektem, inż. Lipiński po dyskusjach z dyrektorami największych europejskich zakładów polecił firmę najstarszą w tej dziedzinie i zajmującą się tylko wąską specjalnością. Wybór padł na Trierer Eisengeisserei & Machinenfabrik, vorm. Aug. Feurstein A.-G. Trier (w skrócie TEUMAG) co w wolnym tłumaczeniu oznacza: Odlewnia Żelaza i Fabryka Maszyn w Tierze. Inż. Lipiński chcąc umożliwić wydanie zamówienia w Polsce, polecił reprezentantowi w kraju wyszukanie odpowiednich firm i otrzymał następującą odpowiedź:

Odpowieź od TEUMAG

W odpowiedzi na Pana list z dnia 13 bieżącego miesiąca (luty 1928) w sprawie kosztorysu na suszarnie bębnową, donoszę, że na moje zapytanie skierowane do sześciu najpopularniejszych firm, które w danym razie wchodziły w rachubę, cztery firmy odpowiedziały, że suszarni takich nie robią, a tylko dwie firmy mogłyby się podjąć wykonania, a mianowicie: Fitzner i Gamper w Sosnowcu³ i Bormann, Szwede i Ska w Warszawie⁴. Jednakże pomimo telefonicznych i listowych ponagleń dotychczas ofert nie nadesłali. Od pierwszej z powyższych firm przyjeżdżał technik po dodatkowe informacje i obiecał, że ofertę prześlą. Od tego czasu upłynęło już jednak trzy tygodnie, a oferty nie ma. Żądał on wprawdzie, rysunków wg. których mogliby wykonać stosownie do instrukcji, jaką od Pana otrzymałem. Wywierałem nacisk, aby oni przedstawili swoje konstrukcje. Na co, ostatecznie zgodzili się, ale … cisza. Borman, Szwed i Ska, znów, żąda danych: na jakiej wysokości umieszczony ma być lej do podawania gliny, jaki opał będzie użyty do suszenia i jaki będzie napęd. Chcą dostać również szkic sytuacyjny. Wyjaśnień udzieliłem, ale oferty również nie ma. Obiecują, że niedługo już nadeślą, ale z tego wszystkiego widać, że mają wiele chęci lecz brak doświadczenia, gdyż takich suszarni nie robili i boją się skompromitować, jeśli oferta będzie nieodpowiednia. Dlatego uważam za wskazane dać powyższym firmom rysunki choćby szkice i zasadnicze wymiary, bo z gliną nie mieli do czynienia i obliczyć tego nie potrafią.

Najprawdopodobniej na podstawie tego listu inż. Lipiński zdecydował się na polecenie firm zagranicznych, tłumacząc swoją opinię tym, że w Polsce takie zamówienie jest albo niemożliwe albo związane z ogromnym ryzykiem z powodu braku doświadczenia fabryk krajowych. Dostawa z fabryki w Trierze mogła być finalizowana w cztery miesiące po złożeniu zamówienia, a montaż trwać miał około dwóch miesięcy, więc wydawało się koniecznym wydanie zamówienia wcześniej niż było to przewidziane w programie. Inż. Lipiński prosił więc osoby z ODRP o takie zorganizowanie tej kwestii, aby zamówienie mogło być wydane najpóźniej w czasie objazdu klinkierni europejskich, po jak najsumienniejszym zbadaniu wszystkich okoliczności.

Fabryka w Trierze zapewniała transport maszyn do Zbąszynia, dalej koszty przewozu do Izbicy pokryć miała dyrekcja. Montaż obliczono na dwa miesiące, a koszt jednego montera wynosił 1200 marek niemieckich przy wolnym mieszkaniu i jedzeniu. W opinii Lipińskiego przy obecności dwóch monterów czas ten mógłby ulec znacznemu skróceniu. Cło normalne wynosiło 50 zł za 100 kg wagi, do tego dochodził dodatek 10%, a po waloryzacji jeszcze 30% nadwyżki. Cło normalne za te maszyny (całkowita waga 90 000 kg) wyniosło 67 000 zł. Lipiński uważał, że jest spora szansa uzyskać cło ulgowe (według dziennika ustaw z dnia 29 września 1927 str. 1202 – 20% cła normalnego) ze względu na to, że maszyny te nie były wyrabiane w kraju.

Firma w Treirze przyjmowała gwarancje na czas 12 miesięcy od daty uruchomienia fabryki przy dziewięciogodzinnej pracy na dobrą konstrukcje, najlepszy materiał i trwałe wykonanie, w ten sposób, że miała wymieniać bądź poprawiać bezpłatnie wszystkie części, które w czasie trwania gwarancji na skutek złego wykonania, albo braków w materiale miały by się zepsuć.

Warunki płatności zaproponowane przez TEUMAG.

Źródło: APZ, ZPKI, syg.15, s. 74.

Dnia 8 marca 1928 roku została wysłana ze Szwajcarii pakietem Expres rolka z rysunkami i załącznikami uzupełniającymi wcześniejsze przesyłki. Rolka zawierała: fakturę w dwóch egzemplarzach, opis maszyn i instalacji elektrycznych oraz dwa kosztorysy również w dwóch egzemplarzach. W tym momencie został wykonany pierwszy etap pracy inż. Lipińskiego przewidzianych w umowie z dnia 9 listopada 1927 roku. Faktura dla ODRP w Lublinie z 8 marca zawierała podsumowanie wszystkich prac sporządzonych dla klinkierni w Izbicy przez Inż. Lipińskiego. Według umowy z dnia 9 listopada 1927 roku dostarczone zostały:

Dokumenty dostarczone przez inż. Lipińskiego do 8 marca 1928 r.

Fragment faktura wystawionej przez inż. Antoniego Lipińskiego, Zurych 8 marca 1928

Źródło: APZ, ZPKI, syg.15, s. 76-77.

Za pracę przedstawioną w fakturze powyżej inż. Lipiński żądał według umowy 12 000 franków szwajcarskich do dnia 15 kwietnia 1928 roku. Reszta miała być wypłacona zgodnie z postanowieniami zawartymi w umowie.

Korespondencja z 28 marca 1928 roku

Dnia 28 marca 1928 roku inż. Lipiński przesłał kolejny list w sprawie kosztorysu na zasypniki automatyczne. Stosownie do postanowień konferencji w Zurychu z dnia 27 marca 1928 roku zastąpiono kosztorys stworzony 19 dni wcześniej następującym: instalacja automatycznych zasypników do pieca wypałowego systemu inż. Lipińskiego odbywać się miała z pomocą najlepszego w Europie systemu firmy Arthur Rieter A.-G. Konstanz. W skład zestawu wchodziły: 40 sztuk kompletnie patentowanych zasypników według katalogu firmy, jedna kompletna transmisja do napędu tych zasypników ponad całym piecem, przekładnica redukująca ilość obrotów normalnych motorka elektrycznego z łącznikiem dylatacyjnym, ale bez motoru. Dodatkowo jeden specjalny wózek transportowy do przestawiania zasypników podczas pracy pieca. To wszystko o całkowitej wadze 3500 kg, produkcji wytwórni francuskiej wraz z opakowaniem, kosztami transportu do Izbicy i cłem według stawek celnych z 1928 roku było w cenie 7 650 franków szwajcarskich. Zamówienie realizowano w 8 tygodni od daty złożenia zamówienia, płatne: 1/3 przy składaniu zamówienia, 1/3 przy odbiorze dostawy, 1/3 w cztery miesiące później.

Tego samego dnia inż. Lipiński przesłał kosztorys zasilacza skrzyniowego. Według projektu nr 2S. maszyny niezbędnej w produkcji klinkieru, bo odpowiadającej za wymieszanie różnych gatunków glin.

Korespondencja z 5 czerwca 1928

Do ODRP w Lublinie 5 czerwca 1928 roku przesłane zostały kolejne poprawione zapewne rysunki planów pieca i materiałów z nim związanych. Były to kolejno plan: 614a i 615b, tutaj pojawia się też wzmianka na temat spotkania inż. Lipińskiego i inż. Marynowskiego w Lublinie gdzie panowie ustalili, że do Szwajcarii zostanie wysłany plan sytuacyjny fabryki w nowym zarządzeniu do dnia 10 czerwca 1928 roku. Po tej informacji można wnioskować, że inż. Lipiński nie miał pojęcia jak wygląda sytuacja w Izbicy i projektował całą fabrykę w jakimś stopniu intuicyjnie.

Bibliografia

• APZ, Zespół Akt Zarząd Państwowych Klinkierni w Izbicy, syg.15, Ogólny program budowy klinkierni w Izbicy, korespondencja z Urzędem Wojewódzkim, Ministerstwem Robót Publicznych i firmą inż. Lipińskiego w sprawie budowy klinkierni. 1928-1935

• inwestycja